|
Freya Maes
(cv)
Hans Theys
Made in China
Een film van Freya Maes
De film ‘Made in China’ (10’30”) van Freya Maes is een prachtige, onverwachte
collage, een tedere detailopname die zowel vervreemdend werkt als vertrouwd
overkomt.
De film snijdt tal van onderwerpen en thema’s aan op een vrije, beeldende
manier.
Het openingsbeeld toont ons een soort van straatcircus, waarbij een zittend
meisje zich dubbelvouwend in een smalle buis laat ploffen. Alleen haar voeten
steken nog boven de rand van de buis uit. De camera zoemt tastend en onzeker in.
Op de klankband van de video horen we hoe kreten van een onzichtbare foorkramer
ruw afgewisseld worden met opwaaiende muziek. Dan dwaalt de camera enigszins af
naar een oude man die naast de buis gehurkt zit. In zijn rechterhand ligt een
hoopje wit poeder dat hij naar zijn neus brengt. Zijn ogen draaien weg.
Het tafereel speelt zich af in het hedendaagse China. De uit de buis stekende
voetjes en witte schoentjes van het meisje en haar opgeplooide, benarde toestand
roepen het lot van honderden miljoenen onderdrukte of mishandelde vrouwen op. Ze
doen denken aan de ingebonden voeten in het China van weleer. Aan
giraffennekken, genitale verminkingen en de vigerende fitness- en
slankheidscultuur in het westen.
Het eerste tafereel wordt gevolgd door een snelle montage van beelden die
voornamelijk werden gemaakt in een schoenenwinkel. We zien de voeten, tenen,
enkels, handen, zakdoekjes, nagellak, sokken, kousen, schoenen, sloffen en
sandalen van dames die nieuwe schoenen uitproberen. We zien vreemde danspasjes
van mensen met twee of drie voeten die verschillende schoenen dragen. Iemand
danst op één voet terwijl ze de andere voet in een schoen probeert te
manoeuvreren. Intussen horen we een Chinese schlager die op de beelden werd
gemonteerd en ze voorziet van een hilarische pathos. Dan zien we hoe met een
touwtje samengebonden stapels schoenendozen naar binnen worden geworpen en hoe
de winkelbedienden rondsnellen om zoveel mogelijk klanten op zo weinig mogelijk
tijd te bedienen. Dan zien we hoe bepaalde dames buiten, als het regent, hun
voeten in plastic zakken wikkelen om de dure en delicate schoenen te beschermen.
Ten slotte zien we de voeten van een vrouwelijke buschauffeur, die zwarte
schoenen naaldhakken en gesp draagt.
De film bestaat uit een grappige, sensuele, bijna rituele, geile, politiek
geladen opeenstapeling van danspasjes en andere natuurlijke choreografieën. Hij
laat zich lezen als een relaas van formele tuimelingen: lichaamsdelen,
bewegingen, en materiaalsoorten en kleuren van kledingstukken en
interieurvormgeving, vormen composities met felle, onverwachte contrasten en
ritmes. Daarnaast is de film echter ook een document over een aspect van het
hedendaagse China en de invloed van de hedendaagse, westerse cultuur.
Je voelt in de film een koorts, een koopdrang, die ook in het westen mannen en
vrouwen heeft aangetast en kwetsbaar gemaakt. De mensen tonen wie ze zijn door
te tonen wat ze begeren of wat ze willen bezitten. Het mooie aan deze film is
echter dat we begrip kunnen opbrengen voor verlangens die worden opgeroepen door
schoenen. Schoenen en hoeden, als schijnbaar afneembare extreme lichaamsdelen,
roepen beelden op van oude, verborgen angsten en daaruit voortvloeiende,
erotische scenario’s. In deze film voelen we het contrast tussen het eenvoudige,
functionele schoeisel dat tot voor kort gangbaar moet zijn geweest in China én
de schijnbaar meer verfijnde, elegante schoenen uit het westen. Zo getuigt deze
film op een grappige, maar ook intense manier over de recente economische
opleving van China én de daarmee gepaard gaande openstelling voor producten uit
het westen. Tegelijk is de film echter niet meer dan een uitvergroting van de
koopkoorts met betrekking tot schoenen die eigen lijkt te zijn aan ongeveer alle
vrouwen die ik ken. Imelda Markos als grote roergangster!
Terwijl je dit alles ziet, besef je ook dat de gefilmde vrouwen vertrouwen
stellen in de fotografe. (Je merkt dit ook in de prachtige vrouwenportretten die
ze in China maakte en onlangs tentoonstelde in het Herman Teirlinckmuseum en in
de vrouwenportretten die ze vorig jaar publiceerde in het prachtboek ‘Het rijk
der vrouw’.) Ze komt zo dichtbij met de camera, dat alles wat ze doet waarachtig
wordt. Nergens is de film voyeuristisch. Nergens voel je hoe de fotografe een
afstand schept tussen zichzelf en de gefilmde vrouwen. En zo wordt de film een
teder zelfportret. Een kunstwerk waar de toeschouwer zich mee kan verzoenen,
omdat hij of zij zichzelf erin herkent en accepteert.
Het vreemde is immers dat die nieuwe schoenen met naaldhakken waarschijnlijk
veel minder goed zitten dan de schoenen, sandalen en sloffen met platte zolen
die de Chinese dames de voorbije decennia hebben gedragen, alsof deze vrouwen op
een geheime manier terugverlangen naar de ingesnoerde voeten uit het verleden.
Toegegeven, hun kuiten en silhouet zullen er schijnbaar door ‘verbeteren’, maar
voor wiens ogen? Op die manier wordt de film ook een bespiegeling over de manier
waarop mensen zichzelf zien door de ogen van anderen, een beetje zoals een
kunstenaar zichtbaar wordt voor de wereld en voor zichzelf door artefacten te
maken.
Hans Theys, Montagne de Miel, 8 november 2005
Download word-versie
|
|
ESSAYS BY HANS THEYS
Made in China, 2005
|
